Camino

Posted on juni 7, 2019

0


Camino_st_3_jpg_sd-lowMiljoenen toeristen bewandelen jaarlijks het pelgimspad naar Santiago de Compostella, door wandelaars liefkozend de ‘camino’ (het pad) genoemd. Het is hét symbool van hedendaagse vormen van horizontale religie. Een hedendaagse queeste, waarbij de populariteit van wandelen en nieuwe vormen van spiritualiteit en mindfulness samenkomen.

Op een dag besluit oud-omroepman Martin de Vries, de vaste editor van Van Kooten en de Bie en programmamaker voor de VPRO, zonder noemenswaardige voorbereiding aan de pelgrimstocht te beginnen. Elke dag neemt hij een of meerdere korte video’s op, waarin hij de wetenswaardigheden van de afgelopen dagen samenvat of even een overview geeft van het omringende landschap. De uren aan beeldmateriaal monteerde hij vervolgens tot een geheel. Het resultaat is een selfie van bijna anderhalf uur, waarin de kijker vooral kennismaakt met… De Vries zelf.

Zo’n opzet van een documentaire van beelden die gefilmd zijn met mobiele telefoon kan ofwel een poëtisch-reflectieve kunstfilm opleveren ofwel een pretentieus ego-document. Welke van de twee hier van toepassing is, is vooral aan de kijker zelf en hangt af van diens eigen ervaringen met de tocht naar Santiago de Compostella. Voor mensen die het pelgrimspad zelf bewandelden, zal Camino een herkenbaar en bij vlagen hilarisch portret zijn. Voor diegenen die de tocht nooit zelf ondernamen blijft het vooral een reisverslag van iemand anders.

Wat opvalt, is dat De Vries nauwelijks nagedacht lijkt te hebben over de religieuze achtergronden van het pad. De camino is de bedevaartstocht bij uitstek: een lange, barre tocht die hoe dan ook veel fysieke inspanning vergt. Het einddoel, de magistrale kathedraal van Santiago de Compostella, is meer de plek waar je eindelijk je laatste stempel kunt krijgen dan een religieus hoogtepunt. Maar voor De Vries is zijn persoonlijke bedevaartstocht opmerkelijk leeg. Voor hem is de camino vooral een cultureel verschijnsel waarbij je wel een hoop mooie kapelletjes tegenkomt, maar wat je daar nu precies mee moet is hem onduidelijk en interesseert hem nauwelijks. Het gaat vrijwel de hele film  over zijn pijntjes, over het landschap, soms in een bijzin over de mensen die hij ontmoet, maar over God gaat het alleen in de vele vloeken en uitroepen die hij er in zijn video’s uitflapt. Pas helemaal aan het eind van de tocht komt er langzaam inzicht in zijn diepere drijfveren en lijkt hij meer in staat om bij zijn spirituele ik te komen.

Dat maakt Camino misschien wel de ultieme weergave van een bedevaart anno 2018: spirituele vragen zitten zover weggestopt dat ze gewoon niet aan bod komen, behalve in grensmomenten van het leven. Alle taal voor het spirituele is weg, zelfs op een bedevaart. Wat belangrijk is, is de band met de natuur. Niet voor niets is het hoogtepunt van De Vries’ dag zijn dagelijkse sanitaire stop in de natuur – vrijer heeft hij zich nooit gevoeld.

Regie: Martin de Vries. 85 minuten. Genre: documentaire Kijkwijzer: AL

Deze recensie verscheen eerder in het Nederlands Dagblad.

Posted in: algemeen