God only knows

Posted on april 5, 2019

0


God-Only-Knows_st_4_jpg_sd-low‘Erbarme Dich, mein Gott, um meinen Zähren Wille’ (Ontferm u, mijn God, omwille van mijn tranen). De bekende aria uit de Matthäus Passion vormt de perfecte metafoor voor het thema van God only knows. De film draait om erbarmen, mede-lijden van broers en zussen met elkaar, wanneer het leven even tegenzit of je niet uitkomt met de waarden die je hebt meegekregen.

Regisseur en scenarist Mijke de Jong (o.a. Layla M., Brozer, Joy) maakt een bijna perfecte verbinding tussen een ogenschijnlijk eenvoudig familiedrama en een diepere religieuze laag. Het verhaal begint op het moment dat broer Thomas (Marcel Musters) uit wanhoop in een gracht springt bij wijze van halfslachtige suïcide-poging. Zijn twee zussen Hannah (Monic Hendrickx, bekend door haar hoofdrol in Penoza) en Doris (Elsie de Brauw) kiezen elk een tegengestelde strategie om hun broer te helpen en komen daardoor uiteraard met elkaar, zichzelf én Thomas in conflict. Onderhuids speelt bij alle drie hun gereformeerde opvoeding een rol, al gaan ze hier elk op een andere manier mee om. Voor De Jong was de religieuze kern van Thomas’ ziekte een metafoor voor het lijden zelf, waar een mens mee uit moet komen. Het gaf haar bovendien de mogelijkheid om noties als barmhartigheid, erbarmen en existentiële schuld te thematiseren zonder al te zwaarmoedig te worden.

In handen van een minder vakkundige regisseur was zo’n familiedrama met religieuze thema’s een eersteklas draak geworden, maar Mijke de Jong grijpt het narratieve gegeven aan om op organische wijze te spelen met split-screens, tekstfragmenten en voice-overs. Het duurt even voor je je dit als kijker beseft, zo goed past deze experimentele vorm bij het verhaal. Bovendien wordt de film gedragen door de kracht van de acteurs, die elkaar al jaren kennen en grote invloed hadden op het maakproces. De Jong maakte eerder met Elsie de Brauw en Marcel Musters de sterke dialoogfilm Tussenstand (2007), uit een behoefte om met klein budget een experimentele film te maken. Met God Only Knowsbeoogde ze hetzelfde: met weinig geld en goede vrienden een nieuwe manier van werken uitvinden. Zij schreef zelf het scenario en liet de acteurs meedenken en binnen de kaders van het script experimenteren.

Het is extreem moeilijk om depressiviteit of burnout geloofwaardig op het scherm over te brengen. Hier lukt het zelfs met een tragikomische noot. Af en toe irriteert Musters wel met zijn expressieve dramatiek, maar wat overtuigt is het spel tussen de drie acteurs. Centraal staat de gelaagde relatie tussen Thomas en zijn zussen, die elk op eigen wijze met de erfenis van hun jeugd omgaan. Jongste zus Hannah werd een bekend fotografe, die zichzelf terugtrekt in haar grote atelier in een grachtenpand. Oudste zus Doris is het gutmensch-type: altijd vooraan om minder bedeelden te helpen en tamelijk beledigd als niemand dat belang ziet. Thomas is de worstelende. Hij kan zijn geloof niet afschudden, maar hij kan het ook niet omarmen. Hij voelt zich constant schuldig, vlucht in de muziek (en tekst!) van de Matthäus Passion en wil per se op Goede Vrijdag naar de kerk.

Langzamerhand komen deze drie nader tot elkaar en wordt ruimte geopend voor erbarmen en acceptatie, om verder te kunnen met het leven – en met elkaar.

Regie: Mijke de Jong. Met Marcel Musters, Elsie de Brauw en Monic Hendrickx. 78 minuten. Genre: tragikomisch familiedrama

Deze recensie verscheen eerder in het Nederlands Dagblad.

Posted in: algemeen